حسابداری شرکت پیمانکاری چگونه است؟

حسابداری شرکت های پیمانکاری ، شرایط متفاوتی با حسابداری بهای تمام شده در واحدهای تولیدی و خدماتی دارد. در این جستار، نگاهی داریم به انچه در حسابداری شرکت های پیمانکاری اهمیت دارد. برای شرکت در مناقصات میلیاردی دولتی و شهرداری ها از سال 1400 شمسی به بعد، دریافت گرید (رتبه) از سازمان برنامه و بودجه ضروری است.

اگر نظر و دیدگاهی درباره حسابداری شرکت های پیمانکاری و کدینگ شرکت های پیمانکاری و ثبت حساب های شرکت پیمانکاری در صنایع گوناگون دارید و با پرسشی روبرو شدید، مراتب را از طریق بخش کامنت در انتهای این گفتار به اشتراک بگذارید.

با ما در شرکت حسابداری راهکاران همراه باشید.

حتما بخوانید : حسابداری شرکت های بازرگانی چگونه است ؟

چگونه پیمانکار موفقی باشیم؟

پیمانکار شدن آسان است. شما کافی است که شرکت یا موسسه ای ثبت کرده و سپس به دنبال کار در شرکت های خصوصی یا دولتی باشید.

برخی از مراکز دولتی، سفارش کار کم تر از 2 میلیارد ریال را به پیمانکاران خرد می سپارند. اما برای انجام پروژه های چند میلیاردی، مناقصه عمومی یا مناقصه محدود برگزار می شود که برای شرکت در آن ها، باید ضمانت نامه بانکی تهیه کرده و پاکت قیمت(ج) زمانی بازگشایی می شود که صلاحیت شما توسط کمیته مناقصه کارفرمای مزبور، تایید شود. یعنی باید گرید و سابقه کار داشته باشید.

برای این که پیمانکار موفق و خوبی باشید، باید اصول پیمانکاری را در رشته موردنظر بلد باشید و از افراد متخصص و ماهر استفاده کنید. اصول برنامه ریزی و سازماندهی عناصر کار را بدانید و از همه مهم تر، به قوانین کار و بیمه و مالیات نیز اشراف خوبی داشته باشید تا سر شما اصطلاحا کلاه نرود. مخصوصا که باید گزارشات فصلی و اظهارنامه عملکردمالیاتی نیز در بازه های زمانی مختلف، تسلیم سازمان امور مالیاتی کنید.

پیمانکار موفق، معمولا امور مالی و مالیاتی را به شرکت های متخصص حسابداری، برون سپاری می کند تا نیازی به حساب سازی و فرار مالیاتی نداشته باشد. برای آنکه پیمانکار خوبی باشید بهتر است که مدتی در شرکتهای بزرگ پیمانکاری در صنعت مورد نظر خود، کار کنید و اصول مدیریت پروژه و اجرا و تحویل موقت و دائم را فرا بگیرید و به ریزه کاری های این عملیات، آشنا شوید.

حسابداری در شرکت های پیمانکاری به دلیل این که معمولا از کادر جوان و نیروهای تازه کار و کم تجربه تشکیل شده اند، بسیار مهم است. به همین خاطر ، این موسسه آمادگی دارد تا خدمات حسابداری پیمانکاری شرکت های تازه تاسیس را با تخفیف انجام دهد. برای کسب اطلاعات بیش تر به بخش ارتباط با ما مراجعه کنید.

پیمانکاران در ایران، ده ها هزار شرکت در صنایع مختلف هستند. برخی از پیمانکاران موفق و بزرگ ایرانی در صنایع ساختمان سازی و سد و نیروگاه و نفت و گاز و پتروشیمی مثل صدرا و کیسون، سهامی عام بوده و شرکت های پذیرفته شده در بورس هستند.

در صنعت پیمانکاری، کار به صورت قیمت مشخصی به پیمانکار واجد شرایط سپرده می شود و به ازای انجام و تکمیل بخش مشخصی از کار، با تایید صورت وضعیت که مورد قبول دستگاه نظارت کارفرما قرار گرفته است، به پیمانکار پرداخت صورت می گیرد. پیمانکار نسبت به هر مرحله از کار، بایستی مسئول باشد و ضمانت نامه حسن اجرای تعهداتش معمولا پس از تحویل موقت یا تحویل دائم پروژه، آزاد می شود.

پیمانکار همیشه با کارفرما در بخش دولتی یا خصوصی در داخل یا خارج از کشور در ارتباط است و باید به مسائل بیمه و مالیات و بیمه کار و پرسنل و قواعد کار و فهرست بها، مسلط باشد.

پیمانکار کیست؟

اما پیمانکار یا contractor کسی است که می تواند شرکت داشته باشد یا شخص حقیقی باشد. یعنی شما به عنوان لوله کش یا جوشکار سیار هم می توانید پیمانکار باشید و به صورت قراردادی یا دائمی برای یک مجموعه حقیقی یا حقوقی مشغول به کار شوید. به نوع رابطه شما (چه با شرکت و موسسه چه شخصی) با کارفرما (چه حقیقی یا حقوقی)، که تعهد و الزام ایجاد می کند، رابطه پیمانکاری گفته می شود.

در پروژه های بزرگ صنعتی و خدماتی سراسر کشور، معمولا کارفرمایان (دولتی یا شهرداری و غیره) دستگاه نظارت و دستگاه مشاور دارند. پیمانکار بایستی به این 2 دستگاه، پاسخ گو باشد.

دستگاه نظارت چیست؟

از اسمش مشخص است. نظارت بر حسن اجرای تعهدات پیمانکار بر اساس مفاد موضوع پیمان منعقده. شما پیمانکار توسعه شبکه فیبرنوری فلان استان هستید و دستگاه نظارت شرکت مخابرات فلان استان، مسئول نظارت بر حسن اجرای تعهدات شما است. صرفا با تایید و مهر و امضا دستگاه نظارت کارفرما است که صورت وضعیت های شما، تبدیل به پول می شود و به مرحله پرداخت می رسد.

تخلفات و انحرافات و اشتباهات پیمانکار در زمان کار، توسط دستگاه نظارت بررسی و اعلام می شود. گاها اگر خسارتی هم به تاسیسات شهری یا ذینفعان حقیقی یا حقوقی توسط پیمانکار وارد شود، مراتب به بخش خسارات و غرامت کارفرما اعلام می شود تا از صورت وضعیت پیمانکار، خسارت وارد شده، کسر شود.

مبلغ پیمان چیست؟

هر قراردادی بین پیمانکار و کارفرما دولتی یا خصوصی یا شهرداری ها، دارای زمان شروع و اتمام و مبلغ پیمان است. مبلغ پیمان، مبلغی است که پیمانکار قبول کرده در ازای این مبلغ، کار مشخصی که در موضوع پیمان قید شده را انجام دهد. مبلغ پیمان می تواند 20 درصد افزایش یا کاهش یابد. اگر مبلغ پیمان، افزایش یابد، بایستی الحاقیه ریالی به قرارداد اضافه شود. اگر زمان پیمان افزایش یابد، الحاقیه زمانی به پیمان اضافه خواهد شد.

الحاقیه زمانی و الحاقیه ریالی پیمان، بایستی به سازمان امور مالیاتی و سازمان تامین اجتماعی اعلام شود. همه این ها روی حسابداری شرکت های پیمانکاری تاثیرگذار است.

انواع قرارداد های پیمانکاری

برخی از قرارداد های پیمانکاری به صورت مقطوع است. یعنی پیمانکار توافق می کند که در ازای دریافت مبلغ مشخصی، کار مشخصی را برای اساس واحد انجام کار و قیمت هر واحد، در بازه زمانی مشخص در مکان مشخص، انجام دهد. بعضی از قرارداد به این گونه است که متریال توسط کارفرما تامین می شود و پیمانکار صرفا مجری نصب تجهیزات و انجام پروژه بر اساس موضوع قرارداد است.

گاهی هم پیمانکار باید کل پروژه را خودش از تامین متریال تا انجام موضوع قرارداد، انجام دهد. در این حالتturn key است. گاهی هم باید عملیات طراحی و مهندسی و خرید و تدارکات و نصب  و ساخت را به تنهایی انجام دهد که به این قرارداد های پیمانکاری، قرارداد های EPC گفته می شود.

منظور از EPC در واقع ENGINEERING, PROCUREMENT AND CONSTRUCTION است. مهندسان مدیریت پروژه (CONSTRUCTION PROJECT MANAGEMENT) که مدارک بین المللی مثل PMI از موسسه PMP آمریکا دارند، فرصت های شغلی بین المللی پردرآمدی برای آن ها در اقصی نقاط جهان فراهم بوده و قادر هستند که درآمد خوبی از شرکت های پیمانکاری بزرگ داشته باشند. مثل شرکتهای ساختمانی PEAB و SKANSKA سوئد.

نوعی از قرارداد های پیمانکاری، قرارداد امانی است. در این نوع قرارداد پیمانکاری ، مخارج مجاز یا تعیین شده در قرارداد، به پیمانکار مسترد شده و در ازای خدماتی که انجام داده، درصد معینی از مخارج یا حق الزحمه ثابتی را دریافت می کند.

بعضی از قرادادهای پیمانکاری نیز مدیریت پیمان است یعنی کارفرما، جبهه های کاری مختلفی را برای پیمانکار تعریف می کند و به ازای هر واحد کار انجام شده، پرداختی به پیمانکار پس از کسر کسورات قانونی، صورت می گیرد. معمولا برای کارهایی که حجم کار از نظر ریالی و مقدار و زمان مشخص نیست، چنین قراردادهایی منعقد می شود.

به طور کلف قرارداد های پیمانکاری به 5 دسته اصلی تقسیم بندی می شود:

• قرارداد پیمانکاری بر اساس واحد بها: هر فعالیت، یک واحد دارد. مثل انجام . . . متر سیم کشی. هر واحد کاری، مبلغ ریالی مشخصی هم دارد .
• قرارداد مقطوع: از ابتدای کار، مبلغ انجام کل کار مشخص است. پیمانکار بایستی در ازای این مبلغ کار را تمام کند و می تواند با تلورانسی نیز اضافه یا کم شود. کار کنتراکت در صنایع ساختمان سازی، از این نوع است. مثل سنگ کاری بنا.
• قرارداد امانی: در این نوع پیمان، یک دریافتی ثابت برای پیمانکار داشته و کارفرما یک مبلغ مجاز از قرارداد را به پیمانکار پرداخت کرده و برای انجام هر کار، در طول زمان، مبلغ ثابت پرداخت می کند.
• قرارداد بر اساس مواد لازم و دستمزد: این نوع قرارداد، نرخی بر اساس قیمت متریال و دستمزد کارگر داشته و پیمانکار در ازای پرداخت مبلغ مواد لازم برای انجام کار و دستمزد تعیین شده، کار را بر عهده می گیرد.
• قرارداد مدیریت پیمان: تهیه مواد اولیه و وتجهیزات و وسایل کار و تامین سرمایه  انسانی، بر عهده کارفرما بوده و حق الزحمه مقطوع برای مدیریت اجرای طرح از مسئولیت پیمانکار است.

انواع ضمانت نامه ها در قرارداد های پیمانکاران

پیمانکاران برای شرکت در مناقصات دولتی و شهرداری های سراسر کشور و هم چنین انجام هر پروژه ای، بایستی 3 نوع ضمانت نامه معمولا آماده کنند. صدور ضمانت نامه توسط بانک های سراسر کشور انجام می شود و گاهی نقدی است و گاهی هم اعتباری. ضمانت نامه ای که به صورت اعتباری صادر شده باشد، یعنی پیمانکار دارای اعتبار نزد یک شعبه از بانک .. . . بوده و به مبلغ مشخصی بر اساس موضوع قرارداد مشخصی با کارفرمای مشخص، ضمانت نامه صادر شده است.

ضمانت نامه ها با درخواست کارفرما که ذی نفع است، قابلیت نقد شدن یا تمدید شدن دارد. ضمانت نامه بانکی یعنی این که بانک صادر کننده ضمانت نامه متعهد می شود، هر زمان که کارفرما که دریافت کننده ضمانت نامه بانکی است، درخواست مکتوب از بانک صادر کننده نمود، مبلغ ضمانت نامه را به حساب او واریز کند.

همه تلاش پیمانکاران آن است که از نقد شدن ضمانت نامه جلوگیری کنند.

• ضمانت نامه شرکت در مناقصه: ضمانت نامه ای است که پیمانکار برای شرکت در مناقصه، ارائه میکند و در پاکت الف قرار می گیرد. اگر مخدوش باشد یا به هر دلیلی رد شود، پاکات دیگر بازگشایی نمی شود. اگر پیمانکاری، برنده مناقصه شود، اما از ارائه ضمانت نامه حسن اجرای  تعهدات، استنکاف ورزد، بازنده مناقصه شده و ضمانت نامه وی به نفع کارفرما (برگزار کننده مناقصه) ضبط می شود.
• ضمانت نامه حسن اجرای تعهدات: ضمانت نامه ای است که برای  تضمین تعهدات از پیمانکار اخذ می شود. به میزانی که جبهه کاری از نظر ریالی جلو می رود، می توان مبلغ ضمانت نامه حسن اجرای تعهدات را کاهش داد. یعنی پیمانکاری که 40 درصد پیشرفت کاری داشته ، به میزان پیشرفت کاری ، از تعهدش کاسته می شود. ضمانت نامه حسن اجرای تعهدات، زمانی آزاد می شود که دستگاه نظارت عالیه کارفرما، تایید کند که پیمانکار، به همه تعهداتش در قبال موضوع پیمان، وفادار بوده و درخواست آزادسازی ضمانت نامه را به نماینده کارفرما می دهد. کارفرما نیز از حسابداری ، درخواست استرداد ضمانت نامه می کند.
• ضمانت نامه پیش پرداخت: اگر 20 درصد کل مبلغ قرارداد را ابتدای کار دریافت کنید، نیازمند تسلیم ضمانت نامه پیش پرداخت هستید. از هر صورت وضعیت تایید شده شما، 20 درصد کسر می شود تا زمانی که کل مبلغ پیش پرداخت، مستهلک شده و ضمانت نامه شما آزاد شود.

از هر پرداخت به پیمانکار، 10 درصد بابت سپرده حسن اجرای کار کسر می شود. می توانید به جای قبول کسر این مبلغ، سپرده حسن انجام کار را به کارفرما بدهید و این مبلغ از شما کسر نشود. چون موضوع پیمان در 2 مرحله موقت و قطعی به کارفرما تحویل می شود، لذا ضمانت نامه حسن انجام کار، موضوعیت دارد.

چگونه پیمانکاران پروژه ها را بدست می اورند؟

راه های بدست آوردن قرارداد به شرح زیر است:

• مناقصه عمومی: کارفرما، در روزنامه ها یا سایت ها،موضوع قرارداد و مبلغ ضمانت نامه شرکت در مناقصه را اعلام می کند. همه پیمانکاران قادر به شرکت در مناقصه و خرید پاکات در موعد مقرر و تسلیم پاکات در زمان مشخص شده هستند.
• مناقصه محدود: کارفرما می تواند صرفا از شماری  از پیمانکاران برای شرکت در مناقصه دعوت کند. لذا فروش عام پاکات شرکت در مناقصه انجام نمی شود.
• ترک تشریفات مناقصه: اگر به تشخیص کارفرما، موضوع پیمان، نیاز به انجام و اجرا توسط پیمانکار خاص باشد، ترک تشریفات مناقصه انجام و موضوع پیمان با پیمانکار مشخص، منعقد می شود.

حسابداری پیمانکاری از طریق مناقصه عمومی

در این وضعیت، پیمانکار به منظور اجرای طرح، دعوت شده و سپس اسناد و مدارک مناقصه توزیع شده و فروخته می شود. ثبت این فرآیند به  صورت زیر است:

• دعوت از پیمانکار برای اجرای طرح: ثبتی ندارد
• در سرفصل اسناد و مدارک مناقصه: هزینه شرکت در مناقصه درج می شود. هزینه بانکی نیز درج می شود.
• در سر فصل شرکت در مناقصه، هزینه  شرکت در مناقصه و هزینه بانکی درج می شود.

حساب انتظامی: ضمانت نامه شرکت در مناقصه

طرف حساب انتظامی: ضمانت نامه شرکت در مناقصه

حساب انتظامی: وثیقه ضمانتنامه شرکت در مناقصه

طرف حساب انتظامی: ضمانت نامه شرکت در مناقصه

انعقاد قرارداد با پیمانکار در چه مراحلی انجام می شود؟

• اعلام کتبی برنده شدن در مناقصه به پیمانکار واعلام مبلغ ضمانت نامه حسن انجام کار
• اقدام پیمانکار برای تهیه ضمانت نامه حسن انجام کار
• اعلام کتبی کارفرما برای دریافت ضمانت نامه پیش پرداخت به پیمانکار
• اقدام پیمانکار برای تهیه ضمانت نامه پیش پرداخت
• ضمانت نامه حسن اجرای تعهدات طبق پیمان، تسلیم کارفرما می شود تا شماره آن در قرارداد درج شود. هر کوتاهی و قصوری از سوی پیمانکار، موجب ضبط ضمانت نامه حسن اجرای تعهدات می شود.
• تنظیم قرارداد و امضا صاحبان مجاز و مهر و امضا کارفرما یا نماینده وی: شرایط کار بایستی به دقت بررسی شود و کلیه صفحات قرارداد توسط پیمانکار مهر و  امضا شود.
• ابطال ضمانت نامه شرکت در مناقصه: فعالیت دیگر پیمانکار ان  است که ضمانت نامه شرکت در مناقصه را تحویل بانک صادر کننده کرده و وجه سپرده شده را آزاد کند.
• تسلیم ضمانت نامه پیش پرداخت به حسابداری کارفرما به  منظور دریافت مبلغ پیش پرداخت. معمولا در 3 قسط به پیمانکار در آغاز کار پرداخت می شود که شرط مهمش، تایید دستگاه نظارت کارفرما مبنی بر تجهیز کارگاه توسط پیمانکار است.
• انجام مفاد پیمان و رد کردن صورت وضعیت و دریافت تاییدیه آن از کارفرما به منظور پرداختی به پیمانکار از سوی حسابداری کارفرما (پس از تایید واحد ممیزی کارفرما)

جرایم تاخیر در قرارداد های پیمانکاری چیست؟

اگر کار به هر دلیلی با قصور پیمانکار مواجه شود، جرایمی باید توسط پیمانکار پرداخت و از صورت وضعیت وی کسر می شود. صورت وضعیت، گزارش جامع از مراحل انجام کار و میزان هزینه و متریال مصرفی است. به اندازه پیشروی جبهه کاری، صورت وضعیت به تایید دستگاه نظارت رسیده به واحد مالی می رود. واحد مالی صرفا پس از تایید اداره ممیزی کارفرما، نسبت به پرداخت ها (بعد از کسر کسورات قانونی مثل بیمه و مالیات و حسن اجرای تعهدات و پیش پرداخت و غیره) اقدام می کند. 10 درصد معمولا بابت وجه الضمان کسر می شود.

مالیات موضوع ماده 76

5.5 درصد قراردادهای پیمانکاری به صورت علی الحساب و در 2 بخش 4 درصد و 1.5 درصد از قرارداد پیمانکار کسر می شود. 4 درصد اول به صورت مالیات مقطوع و 1.5 درصد باقیمانده به عنوان پیش پرداخت مالیات در نظر گرفته می شود.

2 موضوع مهمی در حسابداری پیمانکاری

• شیوه شناسایی و تخصیص و ثبت هزینه های ساخت و تکمیل پیمان
• نحوه و تاریخ شناسایی و محاسبه درآمدحاصل از پیمان و سود و زیان ناشی از آن

معمولا شرکت های پیمانکاری به خصوص شرکت هایی که توسط اشخاصی که تازه دانش اموخته شده اند تاسیس می شود، به این 2 موضوع توجه ندارند. پروژه های پیمانکاری، ماهیت های مختلفی دارد. حسابداری مختلفی نیاز دارد. در هر صورت، نیاز به نخبگان حسابداری برای تنظیم صورت های مالی، پرداخت مالیات تکلیفی، پرداخت مالیات ارزش افزوده کالا و خدمات فروخته شده و ثبت  اظهارنامه صورت معاملات فصلی و فعالیت های بیمه ای است.

حسابداری پیمان های بلند مدت با حسابداری پیمان های کوتاه مدت متفاوت است. پیمان بلند مدت، به پیمانی گفته می شود که برای بیش از 12 ماه منعقد می شود و اجزایی مثل: پیش پرداخت، علی الحساب دریافتی و غیره دارد.

اصطلاحات پر کاربرد در حسابداری شرکت های پیمانکاری

• تحویل موقت
• تحویل دائم
• کارفرما
• پیمانکار اصلی و جزء
• مشخص کردن بهای تمام شده پروژه
• مهندسی مشاور
• ابطال ضمانت نامه انجام تعهدات
• اسناد مناقصه
• پاکت الف : ضمانت نامه شرکت در مناقصه پیمانکار
• پاکت ب: اسناد مربوط به مناقصه و موضوع پیمان
• پاکت ج: برگه پیشنهاد قیمت پیمانکار
• اقساط پیش پرداخت
• ضمانت نامه شرکت در مناقصه
• شرکت در مناقصه
• برگرداندن سپرده حسن انجام کار
• تحویل قطعی
• ابطال ضمانت نامه پیش پرداخت
• ضمانت نامه حسن انجام تعهدات
• انعقاد قرارداد بین کارفرما و پیمانکار
• ابطال ضمانتنامه شرکت در مناقصه
• موضوع پیمان
• مناقصه عمومی و محدود
• مبلغ پیمان
• مدت پیمان
• صورت وضعیت قطعی
• حق بیمه اجباری پرسنل
• دریافت مفاصا حساب
• صورت وضعیت
• سپرده حسن انجام کار

مخاطب گرامی

اگر شرکت پیمانکاری دارید و دارای رتبه نیست، نسبت به دریافت رتبه اقدام کنید. اگر رتبه دارید  وسابقه شرکت در مناقصات دولتی یا شهرداری ندارید، به سایت های رسمی مراجعه کنید. حسابداری شرکت های پیمانکاری به دلیل نظام هوشمند بیمه ای و مالیاتی کشور، سخت تر از قبل است و نیاز به دقت و بررسی همه جانبه دارد. برون سپاری خدمات حسابداری و مالی و مالیاتی، تلاش یک شرکت پیمانکاری خوب و موفق برای ایفای تعهدات و صرفه جویی در هزینه ها است. با کارشناسان ما از طریق بخش ارتباط با ما، در تماس باشید.

لینک این گفتار را در کانال ها و گروه های پیمانکاری و کارفرمایی و مدیریتی و مهندسی ، به اشتراک بگذارید. ما را در شبکه های اجتماعی نیز دنبال کنید.